«گوزن‌ها» شعله‌ی تهیجِ انقلاب را تا سینما رِکس بُرد!

نویسنده تحلیل روز یکشنبه , 6 نوامبر , 2016   تحلیل رسانه   بدون نظر

منصوره ناصرچیان /

فیلم با آهنگِ «گنجشکَکِ اَشی مَشی» با تصویر سیم خاردار و اسم بازیگران و گروه فیلم‌سازی شروع می‌شود. منظره‌ی هواییِ خیابانی تقریبا پُر ترافیک ما را به ابتدای فیلم می بَرَد. قدرت (فرامرز قریبیان)، مرد جوانی با کیفِ حاملِ پولِ دزدی و دستی روی کلیه زخمیش بدنبال همشاگردیِ قدیمِ مدرسه؛ سید رسول (بهروز وثوقی) می باشد و سراغش را از بابای مدرسه می‌گیرد. خانه‌ای قدیمی با اتاق‌های استیجاری، محلِ زندگیِ سید می‌باشد. او در گیشه‌ی بلیط‌فروشی تئاتر کار می‌کند و دوستِ دخترش فاطمه (پروین سلیمانی) هنرپیشه‌ی تئاترست. قدرت با دیدنِ قیافه‌ی شکسته‌ی سید شروع به سرکوفت او می‌زند و او را تهییج و تحریک بر علیهِ «ظلم» می‌کند. قدرت در برابر مزاحمِ فاطمه در تئاتر و صاحبخانه زورگو می‌ایستد و بعد به سراغ مسئول توزیع مواد می‌رود و به طرز فجیعی او را با ضرباتِ چاقوی ضامن دار می‌کُشَد. در پایان، مأمورانِ پلیس خانه را محاصره می‌کنند، قدرت و سید هردو جان خود را از دست می‌دهند.

فیلم در سال ۱۳۵۳ توسط مسعود کیمیایی ساخته شده و آهنگِ ابتدایی آن توسط پری زنگنه خوانده می‌شود. کیمیایی طی مصاحبه‌ای در بولتن جشنواره جهانی فیلم تهران گفت: «گوزن پاهای زشتی دارد و شاخ‌های زیبا. اما آن چیزی که باعث فرارش از دام شکارچی می‌شود، پاهای زشتش است و آن چه به دامش می‌اندازد، شاخ زیبا و بلندش است و این درست شرح حال آدم‌های این فیلم است.»

شخصیت چریکیِ قدرت و اعمال نفوذش روی سید، درست چهار سال قبل از انقلاب اسلامی بنظر می رسد در تسریع هیجانات انقلابی-چریکی نقش داشته است. حضور خشونتِ افراطی و دیالوگ‌های «ظلم‌ستیزانه» شبیه فیلم «سفرِ سنگ» با تِم مشابه قصاص در «قیصر» همه از ذهنِ یک کارگردانِ انقلابی بر می‌آید که او را زمانی به یک پیشگویِ «پیغمبرگونه» تبدیل می‌کند و در جای دیگر او یک تئوریسین فرهنگ انقلابی می‌شود.

این فیلم از معدود فیلم‌هایی بود که بعد از انقلاب نیز اکران عمومی داشت یعنی جمهوری اسلامی‌پسندانه بود. یکی از وقایعی که چندین ماه قبل از انقلاب اسلامی به وقوع پیوست؛ حادثه‌ی فجیع «سینما رکس آبادان» در ۲۸ مرداد ۱۳۵۷ هنگامی که تعداد ۶۷۷ نفر در حالِ تماشای فیلم «گوزن‌ها» زنده زنده سوختند. شمار کشته شدگان در روزنامه‌ها و مدارک ثبت شده متفاوت اعلام شده است. ردپای انقلابیونی که بعد از پایه‌گذاری جمهوری اسلامی به قدرت رسیدند در کتاب «پشت پرده‌هایِ انقلاب اسلامی-اعترافات حسین بروجردی » به کوشش دکتر بهرام چوبینه در بخش «آتش زدن سینما رِکس آبادان» توضیح داده شده است. سید علی خامنه‌ای، رهبر کنونی حاکمیت اسلامی، سید حسین موسوی تبریزی، جمی و اعضای موتلفه نام‌ها و سمت‌شان در این حادثه فجیع ذکر شده است.

در «برنامه هفت» سال گذشته، مسعود کیمیایی می‌گوید: «سینمای من، سینمای عکس‌العمل‌ست…» در جای دیگر، گبرلو، مجری به مسعود کیمیایی می‌گوید: «البته اگرم فرض رو براین بگذاریم آقای کیمیایی که باعث شدید سینماها رو آتش زده باشید، به نظرم درست بود. به هرحال سینمای قبل از انقلاب ، حالا من که آتش زدن رو تایید نمی‌کنم.» کمیایی جواب می دهد: «نه، نه تایید نکنید. » گبرلو ادامه می‌دهد: «نه، تایید نمی‌کنم ولی یک سینمای سراسر ابتذال بود…»
کیمیایی در جواب می‌گوید: «با فیلم باید باهاش مبارزه کرد، با خود سینما باید باهاش مبارزه کرد، نباید آتشش زد، بله، مردم حالا اینکارو می‌کردند روی یک جریان عصبی-انقلابی. »

حال سوالی که پیش می‌آید این‌ست که چرا «گوزن‌ها» در سینما رکس بعد از چهار سال از ساخت فیلم روی اکران رفته بود؟ چرا بعد از چهار دهه گذشتن از این آدم‌سوزیِ دسته‌جمعی که سایت‌های جمهوری اسلامی سعی در نسبت دادنش به ساواک و ماموران شاه داشتند، حالا در برنامه‌ی صدا و سیما چنین گفتگویی با مسعود کیمیایی می‌شود؟ رسالت یک فیلم‌ساز در قبل از انقلاب چه بوده است؟

Advertisements

Author: mansourehn

I am freelancer and I was radio producer for five years. I produced 110 radio shows both in English and Persian at CHSR FM from 2010-2015. I have been writing for the think tank of "Tahlil Rooz" daily analysis of news located at the U.S mostly in Persian. I write satire, poetry and news analysis mostly about Iran.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s