زنان و «گشایش بخت» در جمهوری اسلامی

نویسنده تحلیل روز جمعه , 24 ژوئن , 2016   تحلیل اجتماعی   بدون نظر

منصوره ناصرچیان /

«بخت» از لحاظ لغوی بیش از بیست معنای متفاوت دارد ولی جا افتاده‌ترین آن در فرهنگ عامه بیشتر در مورد خانم‌ها به معنی همسر می‌باشد که با داشتن همسر خوب، «سفید بخت» به حساب می‌آیند و با ازدواج با همسر بد «سیاه بختی» نصیب‌شان می‌شود!

با روی کار آمدن جمهوری اسلامی و فعالیت‌های ضد فرهنگی و ترویج خرافات در رسانه‌های عمومی و اخیرا در رسانه‌های اجتماعی عمدتا توسط روحانیون مرتجع و بلند گوهای تبلیغاتی‌شان، واژه‌هایی مثل بخت برای تنزل زنان بیشتر رایج شده است و آنها به عنوان افرادی به حساب می‌آیندکه بدون همسر موجودیت مستقلی ندارند، هرچند در بالاترین رده‌ی شغلی و اجتماعی باشند.

این موضوعِ فراگیر و به انفعال کشاننده‌ی زنان از چند منظر قابل بررسی می‌باشد. ابتدا می‌توان به تقابل ضد فرهنگی این لغت با اصطلاحات غیر اصولی مثل؛ «ترشیده شدن» نظری افکند. در اینجا سوال پیش می‌آید که چرا جامعه به خود اجازه می‌دهد ازدواج نکردن زنان را عملی تمسخرآمیز قلمداد کند و آن را دست مایه‌ای برای تحقیر کردن زنان مجرد عمدتا بالای ۳۰ سال بسازد؟ خانم‌هایی که تمایلی به ازدواج ندارند و ترجیح می‌دهند که از یک رابطه ناشناخته به نام «هندوانه‌ی در بسته» فرار کنند و خود را «سیاه بخت«  نکنند گریزی از متلک‌های خانواده و دوستان و در کل، جامعه را ندارند.

اشاعه‌ی این‌گونه اصطلاحات در رسانه‌های عمومی و اجتماعی به گسترش آن در جامعه کمک زیادی می‌کند. نکته‌ی اساسیِ دیگر، حضور پر رنگ قانون شریعت در سیستم دیکتاتوری-مذهبی می‌باشد که اختیارات زنان را چه در خانه‌ی پدری و چه در خانه‌ی همسر در بسیاری از موارد از آنان می‌گیرد و «محارم» زنان را در دیکته کردن امور به آنها وامی‌دارد.

یک دختر نوجوان به راحتی و بدون اختیار خود تنها صرف رضایت پدر، طبق قانون شریعت می‌تواند به همسریِ مردی میان‌سال در بیاید و به خانه‌ی «بخت» برود. یک زن به راحتی می‌تواند «سیاه بخت» شود در زمان طلاق، وقتی حضانت فرزندانش به پدرِمعتاد و نالایق می‌رسد. زنی با تمام استعداد و خلاقیت و تحصیلات به راحتی می‌تواند از فعالیت‌های اجتماعی توسط همسر باز داشته شود و او را علیرغم میل وجودی خانه‌نشین کند.

زنی می‌تواند صرف نداشتن اجازه همسر از سفر کاری، ورزشی و تخصصی به خارج از کشور زیر پوشش قانون شریعت محروم شود. زنان روستایی، حاشیه‌نشین و شهرستان‌ها به خاطر محدودیت‌های متعدد در این موارد، ظلم بیشتر ی را متحمل می‌شوند. محروم بودن بسیاری از استان‌ها و شهرستان‌ها از امکانات ساده و ابتدایی از یکسو و ترویج انفعال مذهبی از سوی دیگر باعث می‌شود که اکثر زنان و دختران چاره‌ای جز به خانه‌ی «بخت» رفتن نداشته باشند.

در این میان نقش روضه‌خوان‌های محلی، رمال‌ها، دعانویسان و «ریش سفیدها» در مسئله‌ای به نام «گشایش بخت» بسیار پر رنگ می‌باشد. همچنین استفاده از کلمات انفعالی مذهبی مثل قضا و قَدَر، زنان بسیاری را وادار می‌کند که به «سیاه بختی» خود رضایت دهند و به راه حلی برای برون رفت از آن نیندیشند. در این بین سودجویان برای پر رونق کردن کسبِ خود از خرافاتِ مردم به تبلیغاتی عجیب می‌پردازند تا از این نَمَد کلاهی ببرند؛ چادر نماز گشایش بخت رسید.

با این جمله‌ی کوتاه هم ترویج نماز اجباری می‌شود و هم توسل به انفعال مذهبی برای جستجوی «بخت» در آسمان‌ها وقتی این همه درگیر بلایای خرافات زمینی هستند. گشایش بخت زنان در جمهوری اسلامی، رهایی‌شان از قوانین پرخرافات و زن ستیز شریعت اسلامی باید باشد.

Advertisements

Author: mansourehn

I am freelancer and I was radio producer for five years. I produced 110 radio shows both in English and Persian at CHSR FM from 2010-2015. I have been writing for the think tank of "Tahlil Rooz" daily analysis of news located at the U.S mostly in Persian. I write satire, poetry and news analysis mostly about Iran.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s