«باشو غریبه کوچک» سینمایی متفاوت از کارگردانی متعهد!

نویسنده تحلیل روز جمعه , 25 نوامبر , 2016   تحلیل رسانه   3 نظر

منصوره ناصرچیان /
فیلم با صحنه انفجار شروع می‌شود، باشو، پسری ۱۰-۱۱ ساله که در بمباران‌های جنوب خانواده‌ی خود را از دست می‌دهد. او سوار بر کامیونی شده و وقتی بیدار می شود خود را در یکی از روستاهای شمال ایران می‌یابد. باشو در مزرعه با مادر دو فرزند؛ نایی‌جان (سوسن تسلیمی این نقش را بازی می‌کند.) روبرو می‌شود و مادر تلاش می‌کند که با او ارتباط انسانی برقرار کند. پدر خانواده در سفرست و از بودن پسری غریبه در خانه ناراضی. ولی وقتی پدر خانواده به خانه می‌گردد و متقاعد می‌شود که باشو کمک به حال خوبی برای آنهاست بعد به دنبال حیوانات مزاحمِ مزرعه می دَوَند.
«باشو غریبه کوچک» در سال ۱۳۶۴ توسط کارگردانِ فیلم؛ بهرام بیضایی ساخته شده ولی پس از پنج سال توقیف در سال ۱۳۶۹ روی پرده می‌رود. بیضایی یکی از ماندگارترین‌ها در عرصه‌ی سینما و تئاترست که جمهوی اسلامی تابِ تحمل افکار تولید کننده و پویای او را در عرصه فرهنگیِ ِضد فرهنگِ خود نداشت. او از معدود سینماگرانی‌ست که تئاتر را خیلی خوب می‌شناسد و کارهای سینمایی‌اش غالبا تلفیقی از هنرِ تئاتر می‌باشد. وقتی زنی توانا، مستقل، اندیشمند و قوی مثل سوسن تسلیمی را در فیلم‌های خود به عنوان نقش اول بر می‌گزیند، فیلم‌هایش را از دیگر کارگردانان مجزا می‌کند. او روابطِ انسانی را به هنری‌ترین شکل خود بازگو می‌کند.
باشو، پسری با رنگِ تیره و زبانی متفاوت موردِ بی‌مِهریِ روستاییان قرار می‌گیرد ولی نایی‌جان تمامِ ریسک‌های به فرزندخواندگیِ قبول کردنِ او را به جان می‌خَرَد. فرهنگِ از بالا نگاه کردن به دیگران، اگر تیره پوست باشند یا زبان‌شان متفاوت باشد در کشوری که گوناگون‌ترین ساختارِ قومی، مذهبی، زبانی و فرهنگی را دارد، بعد از انقلاب اسلامی به شدّت تشدید یافت.  باشو که در این فیلم، موردِ اقبال قرار می‌گیرد برای بازیِ طبیعی و هنرمندانه‌اش، سال‌ها بعد موردِ بی‌اقبالی جامعه قرار می‌گیرد و اکنون در اهواز در دکّه‌ای به فروشِ سیگار و سی دیِ فیلم خود مشغول است.
کارگردانان زیادی راجع به جنگ، فیلم ساخته‌اند و زاویه‌ی دیدشان بیشتر در جهت راضی نگه داشتنِ جمهوری اسلامی می‌باشد. استفاده از مضمون‌هایِ شهیدپروری، عزاداری، مذهب و فرهنگِ تحمیلیِ افسرده پرور برای آنها قرار دادِ بیشتر برای فیلم‌سازی به ارمغان می‌آورد. ولی بهرام بیضایی حتی با ساختنِ فیلمِ راجعِ جنگ از لنزِ منحصر به فردِ خود که دریچه ای از روابطِ انسانی‌ست، استفاده می‌کند. او سنت‌ها و آیئن‌ها را با دانشِ کافی در بستر جامعه نشان می‌دهد و از به کار بردنِ هنر نمایشنامه در کارهای سینمایی‌اش اِبایی ندارد.
بهرام بیضایی فیلم‌هایی می سازد که در جمهوری اسلامی یا توقیف می شود یا به اجرا در نمی‌آید یا با مشکل بر می‌خورد مثل سوسن تسلیمی که جمهوری اسلامی، کارهای متفاوتش را بر نمی‌تابد. بهرام بیضایی مجبور به جَلای وطن به سمتِ آمریکا می‌شود و سوسن تسلیمی نیز مهاجرت به سوئد را در سال ۱۳۶۶ به ناچار بر می‌گزیند. هردوی این اسطوره‌های سینما دور از وطن در دیاری دیگر، افتخار آفرینی می‌کنند.
انقلاب اسلامی باعث دگرگونی صنعت سینما و تحریف فرهنگ در شکل وسیعی شد. افراد پویا و پیشرو به تدریج جایگاه خود را در صحنه فرهنگ‌سازی از دست دادند و این آسیبِ عمیق، جامعه را سریع‌تر به سمتِ سیاست‌هایِ تخریبیِ اسلامی‌سازی و فرار از دموکراسی سوق داد و فرهنگ در بی‌اخلاق‌ترین دره‌ی مافیای فیلم‌سازیِ ولایی هبوط کرد.
Print Friendly Version of this page
Advertisements

Author: mansourehn

I am freelancer and I was radio producer for five years. I produced 110 radio shows both in English and Persian at CHSR FM from 2010-2015. I have been writing for the think tank of "Tahlil Rooz" daily analysis of news located at the U.S mostly in Persian. I write satire, poetry and news analysis mostly about Iran.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s